Bon Appetit
lekker & gezond eten

De ene calorie is de andere niet

Iedereen weet, dat als je wilt afvallen je minder calorieën moet zien binnen te krijgen en dat je meer moet verbruiken. Het lijkt zo eenvoudig. Dokter zegt: Éet de helft en het komt goed’. De minister suggereert goed etiketten lezen en geen chips en klaar is Kees. Helaas: De geest is gewillig, maar het vlees is zwak.

Hoog geleerde dames en heren uit de voedingswetenschappen, geneeskunde en epidemiologie rollen over elkaar heen als het gaat om welk methode het beste is. De een zegt, het doet er niet toe hoe je eet, als je het maar consequent volhoudt, de ander zegt, dat er wel degelijk verschil is in de hiërarchie van voedingsstoffen als het gaat om verzadiging.

Verbranding van eten kost energie

Eten levert energie (calorieën) aan het lichaam, maar voor het opeten en verteren van voedsel is ook energie nodig. Met een mooie uitdrukking wordt dit de voedselgeïnduceerde thermogenese genoemd. Afhankelijk van wat je hebt gegeten wordt ca. 10% van de calorieën gebruikt voor de inspanning om te eten, recht op aan tafel te zitten en de verwerking in het maag-darmkanaal. Er zijn voedingsmiddelen waar het lichaam meer werk van en moeite mee heeft om ze te verbranden. Zo kost de vertering van eiwitrijke producten en rauwe groenten meer energie dan fijn uitgemalen zetmeel en vettigheid. Mensen die veel eiwitrijke en rauwe producten eten in het algemeen slank en zijn zij die veel hoog geraffineerde zoete producten nemen meestal dik. Hierin worden de calorieën als het ware al voor verteerd aangeleverd. Om af te vallen moet je het lichaam dus veel werk geven.

Eigen invloed op thermogenese

Kun je zelf de thermogenese beïnvloeden? Ja, de warmte huishouding van de mens past zich aan in extreme situaties. In geval van overwinteren op Nova Zembla in de extreme koude en weinig eten past het lichaam de verbranding (metabolisme) aan. Anorexia patiënten doen soms veel moeite om het metabolisme te beïnvloeden door in de winter bloot te gaan slapen met de ramen open of door in de kou extreem veel te gaan rennen met weinig kleren aan. Grote wonden na een ongeval of bij 3de graad brandwonden zorgen voor hoge stressfactoren, die op hun beurt zorgen voor een verhoogde facultatieve thermogenese. Deze componenten zijn per persoon en per trauma variabel en specifiek.

Anders om past het metabolisme zich ook aan overvoeding. Doordat de spiercellen in geval van overvoeding en vetzucht verstopt zijn met vet en de insuline sleutels niet meer op de slotjes passen kan er geen glucose meer in de cellen komen. Als de kachel geen brandstof meer krijgt dooft hij langzaam uit. Dit gebeurt ook in de spiercellen, de verbranding daalt. Dit is heel verwarrend, want de meeste tabellen laten zien, dat hoe hoger het gewicht is, hoe hoger de energie behoefte is. Dit is dus niet zo.

Hoge verzadiging, weinig calorieën

In zo’n geval is de thermogene te beïnvloeden met producten die veel energiekosten, dus eiwit en vezels, die een groot volume leveren voor de rek op de maagwand en wat onverzadigd vet voor de productie van hormonen. Verzadigde en transvetten kan een mens missen als kiespijn, net als suikers. Voor het onderhoud van het lichaam zijn eiwitten, onverzadigde vetten en vezels essentieel, glucose en suikers zijn niet essentieel. Die zijn er alleen maar voor het lekkers, als traktatie als het feest is. Gelukkig is het niet iedere dag feest, al denken sommige mensen daar anders over.

Ontbijt met de keizer

Het ontbijt kan nooit groot genoeg zijn, het levert energie voor een goede start van de dag en het betaalt zich terug in energie voor 5-6 uur hard werken. Een groot ontbijt loop je er altijd weer af. Dit in tegenstelling tot een grote avondmaaltijd, die ook nog vaak rijk is aan snel afbreekbare koolhydraten. Een groot, vezelrijk, volumineus ontbijt bestaat uit 2-3 grove volkoren boterhammen met boter en kaas en tomaat. Voeg hier nog een glas melk en een vrucht aan toe en je kunt uren lang zonder over eten te hoeven na te denken je hoofd bij het werk houden. Niks tussendoortjes nodig. Ideaal is ook een bord warme havermoutpap of yoghurt met ca. 100 g muesli en een vrucht toe. Neem liever een hele vrucht die je bewust moet pellen of schillen en langzaam op eet, dan een paar slokken sinaasappelsap (uit een pak) waarvan je alleen de eerste en de laatste slok proeft en de vliesjes / vezels van de partjes die voor volume zorgen, worden weggegooid.

Tussendoortjes zijn extraatjes

Het woord tussendoortjes is uitgevonden door de snack of koekindustrie. Bij feest horen feestelijke gerechten en traktaties. Vier wat er te Ieren valt. Een heerlijk dessert na een feestmaaltijd is de kroon op het werk van de kok. Gelukkig hebben alle disgenoten al zo veel gegeten, dat ze aan een paar kleine snoezig uitziende zoete hapjes genoeg hebben. Vroeger werden karige maaltijden soms met een bord pap af gesloten om de gaatjes te vullen, maar dat was wel in een tijd van armoede en gebrek aan middelen. Voor het eerst in de wereld geschiedenis is er wereld wijd meer overvoeding dan ondervoeding.

Lunch met de koning

Een vorstelijke lunch bestaat uit een warme maaltijd. Al sinds de 17de eeuw worden Nederlanders uitgelachen om hun achterlijke brood lunch met (karne)melk. Waarom zijn wij toch zo eigenwijs dat we nog steeds denken, dat we het beter doen dan alle andere landen in de wereld? Gunnen we onszelf niet een goede warme lunch, hebben we er het geld niet voor over, nemen we er de tijd niet voor, denken we dat het te veel werk is? Het is jammer, want onze gebrekkige lunch is mede oorzaak van het feit, dat Nederland zo snel stijgt op de ranglijst van obesitas. Soep met ballen is een perfect product voor de lunch. Het is heet, waardoor het mensen dwingt om langzaam te eten, je kunt het niet gemakkelijk eten en tegelijk door tikken op het toetsenbord van de PC, groente en ballen dragen bij aan een snelle hoge verzadiging evenals langzaam eten én het is goedkoop. Wat wil een Hollander nu nog meer? Als het dan écht niet anders kan, dan moet het maar een broodlunch worden met roggebrood met kaas en tomaat, vleeswaren en komkommer. Zuiveltoetje en een vrucht en klaar is Kees. Genoeg voeding om 5-6 uur mee te overbruggen en is er geen sprake van een dip momentje rond de klok van 4.

Eet ‘s avonds met de bedelman

Na een lichte avondmaaltijd met een lekker extra stukje vlees, vis of kip en heel veel groente (200 gram per dag) mag je na al dat harde werken overdag ’s avonds zappen voor de buis.


<< TERUG PRINT >>