Bon Appetit
lekker & gezond eten

Slaapgebrek en hormonale chaos

Zonder slaap kunnen we niet leven, hoe kan het dan dat steeds meer mensen last hebben van slaapgebrek? Komt het slaapgebrek door overgewicht of het overgewicht door slaapgebrek. Het is een kip en ei verhaal en het doet er ook niet toe, want slaapgebrek is hoe dan ook vermoeiend. Als je ’s nachts niet goed slaapt, ben je overdag niet uitgerust. Slaap is nodig om te voorkomen dat de concentratie achteruit gaat, het denkvermogen vertraagt en zelfs achteruit gaat. Bij ernstig slaaptekort kunnen hallucinaties ontstaan.

Slapeloosheid, of insomnie komt vaker voor dan wij denken, 5-7% van de bevolking lijdt er aan. Steeds meer mensen hebben moeite met inslapen, liggen lang wakker, zijn rond 03:00 uur weer wakker en komen dan niet meer echt in slaap. Vaak dommelen zij dan nog wat. Veelal hebben deze klachten te maken met (tijdelijke) stress. Als de klachten langer dan 3 of meer nachten per week of meer dan 3 maanden aanhouden, is er sprake van chronische slapeloosheid. Soms wordt dan ten onrechte de diagnose burn-out gebruikt en wordt rust voorgeschreven, terwijl juist fysieke activiteit en gewichtsreductie nodig zijn.

Het zijn tegenwoordig niet alleen meer ouderen die klagen over slecht slapen, het zijn juist ook jonge mensen die last hebben van slaapgebrek. Komt het onrustig slapen, doordat ze met hun mobieltje onder het kussen slapen, zijn ze overprikkeld en gestrest door geluidsoverlast, kunstmatig licht van computers en TV? Komt het door hun opwekkende drankjes of hebben ze te weinig fysieke inspanningen en overgewicht? De klachten van slaapgebrek verschillen van zeer onrustige slaap, prikkelbaarheid, extreem transpireren gedurende de slaap, spierpijn door spierverzuring, hoge bloeddruk, moe, niet uitgerust wakker worden, overdag in slaap vallen op onverwachte momenten en extreme vermoeidheid.

Slapeloosheid

Mensen met een verstoord slaappatroon zijn vaker ziek. De biologische klok regelt het ritme van slapen en waken, maar het bioritme bepaalt nog meer. Samen met het bacterieel evenwicht in de dikke darm regelt het bioritme de mate van vatbaarheid voor ziektekiemen. Lange vluchten met jetlags en nacht-, of onregelmatige diensten kunnen het slaappatroon ernstig verstoren. Slaapgebrek beïnvloedt het immuunsysteem. Wetenschappers vonden bij muizen een bepaald eiwit dat hier verantwoordelijk voor is. Als er veel van het eiwit aanwezig is in het lichaam, weerstaan muizen beter de infecties. Als de resultaten ook voor mensen gelden, betekent dit dat er misschien een oplossing gevonden wordt in een bepaald vaccin.

Snurken en slaapapneu

Snurken is zowel voor de snurker zelf als in het bijzonder voor de partner irritant. Beide lijden aan slaapgebrek. De partner wordt wakker gesnurkt en probeert de snurker een beetje wakker te porren zodat deze zich op de zij draait, maar ook de snurker zelf heeft een gebroken nachtrust. Snurken heet met een mooi woord: ronchopathie. Het bekende snurkgeluid wordt voortgebracht door trillende zachte delen van de neusholte, mond en keel.

Ernstige snurkklachten kunnen wijzen op korte ademstilstanden (apnue’s) gedurende de nacht. Het slaapapneusyndroom is een slaapstoornis waarbij tijdens de slaap ademstilstanden voorkomen. Ieder mens heeft in de slaap wel eens een slaapapneu, maar men spreekt van een slaapapneusyndroom (SAS) bij meer dan 5 ademstilstanden per uur. Na een onderbreking in het ademhalen volgt een periode van min of meer normaal ademen waarna er weer perioden van ademstilstand komen. Zo’n ademstilstand is meestal relatief kort, ca. 15 tot 30 seconden, maar ook langere perioden komen voor. Door zuurstofgebrek en het niet afvoeren van koolzuurgas geven de hersenen een seintje om wakker te worden. Na het wakker schrikken en diep ademhalen, wordt de ademhaling hervat.

Slaapgebrek, overgewicht en leerproblemen

Er lijkt een oorzakelijk verband te bestaan tussen kinderen met overgewicht die lijden aan slaapgebrek en hun schoolresultaten. Logisch zou je zeggen, een dik kind slaapt onrustig door ademhalingsproblemen en omdat de organen de halve nacht nog eten moeten verteren, het kind ontwikkelt slaapapneu en is ’s morgens niet wakker en helden, waardoor de leerprestaties achteruit gaan. Ook is al lang bekend dat chronisch slaapgebrek een negatieve invloed heeft op schoolprestaties. Maar……….andersom is het ook het geval. Kinderen met leerproblemen hebben een groter risico op overgewicht en slaapgebrek. Naast voorlichting op scholen en aan ouders over overgewicht, zou het wellicht waardevol zijn om kinderen met leerproblemen te screenen op hun slaapgedrag.

Hersenen draaien op volle toeren door

Overdag wordt iedereen gebombardeerd met ongewenste prikkels en informatie, die wordt tijdelijk opgeslagen in de hersenen, in de hippocampus om precies te zijn. Hier wordt de informatie gefilterd en gemerkt. Gedurende de slaap passeert al deze informatie weer de revue, wordt het geordend en opslagen in het lange termijn geheugen. Dr. Dick Swaab vertelt in zijn boek ‘Wij zijn ons brein’ veel over de werking van gezonde hersenen. Slaap is nodig om onze hersenen goed te laten functioneren en die hersenen zijn weer nodig om ons lichamelijk aan te sturen door middel van allerlei ingewikkelde hormonale en neurologische processen. Slaap herstelt de energiebalans. Tekort aan slaap heeft een ernstig ontwrichtend effect op de hersenactiviteit en dus op het functioneren overdag.

Hormonale chaos leidt tot overgewicht

Hormonen zijn hele bijzondere chemische stoffen. Hormonen regelen en beïnvloeden heel veel aspecten van het lichaam zoals groei, stofwisseling, gedrag en het karakter van de mens en zij zorgen voor een harmonisch verloop van de verschillende orgaan functies. Hormonen kunnen processen stimuleren maar ook juist afremmen. Vooral de hormonen zoals adrenaline, cortisol, noradrenaline, endorfine, dopamine, melatonine, serotonine hebben invloed op emotie, humeur, gedrag, seks, kicks en lust of high / feel good gevoel. Sommige hormonen kunnen zelfs als antidepressivum werken. Maar er is meer…………..

Insuline wordt door de alvleesklier geproduceerd en zorgt voor de brandstofopname van de spieren. De spiercel moet u vergelijken met een miniatuurmotor waarbij insuline de klep openzet voor de toevoer van brandstof (glucose). U start een koude motor met een open choke, die u weer afzet om te voorkomen dat de motor verzuipt. Bij men¬sen met overgewicht blijft de choke voortdurend openstaan. De motor verbrandt de glucose daardoor onvolledig en inefficiënt en gaat daarom walmen en pruttelen. Dit fenomeen heet insulineresistentie. De motor gaat onzorgvuldig om met de geleverde brandstof en dreigt af te slaan. Hoe zal jouw reactie zijn indien u in zo'n auto rijdt? U trapt nog eens op het gaspedaal en trekt nog maar eens aan de choke en voert daarmee onbedoeld de benzinetoevoer op, dus de insulinetoevoer. Hoe meer insulinetoevoer, des te lager de bloedglucose concentratie in het lijf en des te meer honger u krijgt. Insuline is dus een hormoon waar je geen overmaat van moet hebben, een teveel levert alleen maar vervetting op. In het begin merkt je bijna niets aangezien je gewicht maar een paar kilootjes toeneemt. Zeg nou zelf, wat betekent nou een 'een enkel kilootje op de schaal van Richter? Maar al snel raakt de alvleesklier ontregeld en neemt de insuline productie ernstige vormen aan. Dan is het moment gekomen dat het niet meer om een paar onschuldige kilootjes gaat, maar om vetzucht, ook wel obesitas genoemd. Bij veel mensen is de insulinehuishouding al jaren verstoord, maar bleef dat onopgemerkt. Door 5-10% van het totale gewicht te verliezen, verbetert de insulinehuishouding ingrijpend, vermindert het aantal eetbuien op onmogelijke tijden, kortom: herstelt het ritme tussen honger en verzadiging.


<< TERUG PRINT >>