Bevat ons voedsel nog steeds het zelfde als 50 jaar geleden?

Mensen vragen ons vaak of ons voedsel nog steeds even veel vitamines en mineralen bevatten als ooit. Ik denk dat we rustig kunnen zeggen: 'NEE'. Gedacht wordt dan aan uitputting van de aarde door kunstmest, maar een andere oorzaak van de verarming van voedingsstoffen zit in de veredeling. Zaadbedrijven zijn verwikkeld in een moordende concurrentieslag om nieuwe planten-, en granenrassen te ontwikkelen met hogere opbrengst, meer weerstand tegen insecten, langere houdbaarheid en een mooier uiterlijk.

Boeren hebben andere eisen en wensen dan supermarktketens en de groenteman. Boeren willen graag een hogere opbrengst per vierkante meter grond en de groenteman let meer op verbetering van commercieel aantrekkelijke eigenschappen zoals houdbaarheid en uiterlijk. Dit alles kan weleens ten koste gaan van de kwaliteit.

Onlangs schreef prof. Katan over een vergelijkend onderzoek het volgende. Nederlandse bladgroenten bevatten een kwart zoveel ijzer en half zoveel calcium en vitamine C als traditionele groenten in Tanzania, maar dat soort vergelijkingen tussen landen vormen geen sterk bewijs. We willen goed gecontroleerde experimenten zien, en gelukkig zijn die er.

Landbouwkundig onderzoekers verzamelen al bijna twee eeuwen de zaden van tarwerassen en andere granen. Die oude tarwesoorten hebben ze recent opnieuw in de grond gestopt en ter vergelijking hebben ze op dezelfde akkers moderne rassen geteeld. De oude soorten leverden 50 procent minder tarwe dan de moderne, maar ze bevatten wel een kwart meer ijzer, zink en andere mineralen en meer eiwit. Het gehalte aan vitamines verschilde niet.

De zaadveredeling heeft dus geleid tot meer tarwe met minder mineralen. Voor groenten en fruit hebben we weinig van dit soort experimentele gegevens. Wel hebben we voedingsmiddeltabellen uit het midden van de vorige eeuw; die rapporteerden meer mineralen en minder water in groenten dan we tegenwoordig aantreffen. Dat kan deels liggen aan veranderde meetmethoden, maar vermoedelijk is ook in groenten het gehalte aan mineralen gedaald.

Moeten we ons nu zorgen maken over het huidige voedsel? Nee, de waargenomen dalingen betreffen vooral ijzer, calcium en zink in granen en groenten. Voor de meeste Nederlanders is dat geen probleem. Wij krijgen calcium vooral uit zuivel en voor ijzer en zink is vlees een goede bron. Zelfs veganisten krijgen geen tekorten aan mineralen zolang ze de juiste combinaties kiezen van granen, bonen, groenten en fruit. Wie dat te ingewikkeld vindt kan namaakvlees kopen waar mineralen aan zijn toegevoegd. Daar zitten ook de vitamines in die in plantaardig voedsel ontbreken.


<< GA TERUG